Wystawa z okazji 30-stej rocznicy działalności Galerii Pustej/Galerii Pustej cd.

SZTUKA WIDZENIA – OBRAZY ZAMIAST SŁÓW
Uwagę w sztuce przykuwa porozumiewanie się i przekazywanie komunikatu, za pomocą niewerbalnych metod – obrazu, gestu, a nie słowa?

Język wizualny traktować można jako podstawową, przedwerbalną formę opisu świata.

Wydaje się, że celem takiego potraktowania komunikacji, może stać się analiza i osiągnięcie takiego stanu świadomości, gdzie OBRAZ i GEST, a nie słowo mogą być podstawowymi i jedynymi kanałami informacji o określonym zakrasie znaczeń.

„Sztuka Ruchu” (chin.-Tai Ki Kung), Sekwencje ruchu ludzkiego ciała, inaczej wzory zostały odkryte już w starożytności i używane z pożytkiem dla zdrowia – do czasów współczesnych. W Tai Ki Kung człowiek traktowany jest całościowo, jako byt fizyczno-duchowy, a wiedza o tych zależnościach była od wieków (i współcześnie) przekazywana, metodą komunikatu wizualnego: nauczyciel – uczeń.

Artystyczny spektakl ruchu, performance, (happening) z udziałem instruktora i uczestników, przebiega w naturze, przez podążanie za prowadzącym.

Celem „Sztuki Ruchu” jest wyjście poza schematy percepcji, narzucane obecnie przez nowoczesne media i techniki obrazowania. Tym samym uwalnia w uczestnikach energię twórczą i pobudza wyobraźnię.

Kiedy w 1993 roku Jakub Byrczek zaczął prowadzić galerię fotografii w Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach wybrał dla niej dosyć zaskakującą nazwę: „Pusta„. Słowo to, oprócz potocznego użycia, może mieć jednak głębszy filozoficzny sens, wskazujący na nieograniczony potencjał dostępnej nam przestrzeni do wypełniania się różnymi formami kreatywności. Chociaż działalność galerii w publicznych instytucjach determinowana jest przez różne czynniki, to najważniejszym z nich na szczęście okazała się autorska koncepcja jej kierownika. Dzięki temu „Pusta” szybko stała się jedną z najważniejszych galerii fotografii w Polsce. Jej program odzwierciedlał tendencje postmodernistycznej sceny sztuki, przy szczególnych preferencjach dla tych, które respektowały klasyczną formułę fotografii, wzbogaconą o doświadczenia sztuki awangardowej. Program ten wyrażał też najczęściej stanowisko polemiczne wobec form fotografii dominujących w obiegu internetowym, który w tych latach zaczął kształtować powszechne sposoby komunikacji.

Jakub Byrczek wyraźnie honorował nurt fotografii artystycznej nazwany elementaryzmem (a także fotografią czystą lub fotogeniczną), który rozwinął się w latach 80. XX wieku i w którym on sam uczestniczył swoimi pracami. Dlatego wielokrotnie prezentował indywidualne wystawy takich twórców z tego nurtu, jak: Andrzej J. Lech, Wojciech Zawadzki, Ewa Andrzejewska, Bogdan Konopka, Marek Poźniak, a także zbiorowe wystawy przedstawicieli tego środowiska. Wśród tych przedsięwzięć najważniejszy był cykl wystaw „Kontakty„, zainicjowany w 1989 roku i kontynuowany do dzisiaj, jakkolwiek jego dwie ostatnie odsłony zrealizowane zostały już w jeleniogórskim BWA. Jak to wstępnie postulował Jakub Byrczek, „Kontakty” nie miały być tylko wystawami stykowych odbitek z wielkoformatowych negatywów, ale przede wszystkim manifestacją wyborów wynikających ze świadomej obecności w świecie oraz wartości płynących z osobistych spotkań inspirowanych fotografią. Tego typu inicjatywy znajdowały szczególnie żywy rezonans w fotograficznym środowisku wrocławskim, jeleniogórskim i poznańskim, także dzięki galeriom prowadzonym w podobnym duchu jak galeria „pf” w Poznaniu kierowana przez Janusza Nowackiego i galeria „Korytarz” w Jeleniej Górze kierowana przez Wojciecha Zawadzkiego.

Preferowane w „Pustej” rodzaje sztuki fotograficznej przemiennie pojawiały się w kontekście innych ważnych form twórczości, takich jak przeglądy dorobku klasyków polskiej neoawangardy (Jerzy Lewczyński, Stefan Wojnecki, Natalia LL, Józef Robakowski, Zofia Rydet) oraz młodszych kontynuatorów tego nurtu (m. in. Zygmunt Rytka, Anna Kutera, Krzysztof Cichosz, Grzegorz Przyborek, Marek Gardulski, Irena Nawrot). Wielowektorowość współczesnej sztuki wyrażały też pokazy wielu innych indywidualności polskiej i światowej fotografii. Szerokie spektrum dziejów fotografii na świecie (od pionierskich dzieł Foxa Talbota, poprzez nurt piktorialny, modernistyczną awangardę, po współczesny dokumentalizm) prezentowane było w galerii „Pustej” poprzez program wystaw pozyskiwanych dzięki współpracy z instytucjami kultury Niemiec, Wielkiej Brytanii, Czech, Węgier oraz innych krajów. Szczególnie bogato przedstawiana była twórczość fotograficzna z Czech i Słowacji (ponad 20 wystaw indywidualnych i zbiorowych), głównie dzięki osobistym kontaktom Jakuba Byrczka. Stałym uczestnikiem jego kuratorskich inicjatyw był zamieszkały w Pradze Jaroslav Beneś, którego prace można łączyć ze wspomnianą estetyką elementaryzmu.

Pierwszy etap istnienia galerii „Pustej” trwał do 2010 roku, kiedy Jakub Byrczek zakończył współpracę z Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach i przeniósł działalność galerii do własnego domu w Jaworznie. W zaadaptowanym pomieszczeniu gospodarczym urządził miejsce na niewielkie wystawy (z reguły złożone z 12 fotografii), funkcjonujące jako galeria „Pusta c. d.”. Galerię tę prowadził wspólnie z Krzysztofem Szlapą, a jej program – niezależnie od bardziej kameralnej formuły – uległ pewnym zmianom. Oprócz już znanych w świecie fotografii twórców, w repertuarze galerii pojawiało się wielu debiutantów, a wystawy bywały pokłosiem plenerów fotograficznych, warsztatów dla młodzieży, czy zajęć jakie Jakub Byrczek prowadził ze studentami Szkoły Filmowej Uniwersytetu Śląskiego. Jednak w istocie zmiany te tylko uwypukliły to, co w działalności Jakuba Byrczka było najważniejsze i co określał on często jako „szkołę widzenia„.

Taki cel, jakim jest rozwijanie spostrzegawczości i wrażliwości na różne aspekty realnego świata, wymaga zarówno opanowania narzędzi rejestracji i znajomości sposobów komunikacji obrazowej, jak też umiejętności funkcjonowania w naturze oraz nawiązywania relacji z innymi ludźmi. Konsekwentnie więc – niezależnie od wielkości powierzchni wystawienniczej – koncepcja „Pustej” jest ofertą miejsca spotkań dla różnych pokoleń twórców, dla historycznych i nowoczesnych technik obrazowania, rozmaitych inspiracji i dla kreatywnego zaznaczania własnej obecności.

Adam Sobota

Gwiazdy 30-lecia Galerii Pustej

Jaroslav Beneš

„Fotografowanie nie jest dla mnie przedstawianiem rzeczywistości, lecz irracjonalnym zapatrzeniem się w siebie, w moje problemy, emocje, sny. Fotografie są tylko produktem, można powiedzieć odpadem działalności pozwalającej mi na przetrwanie i zachowanie życiowej równowagi.” – Jaroslav Beneš

Jaroslav Beneš urodzony w 1946 roku w Pilźnie. Od lat 80. wykorzystuje w swojej pracy kamery wielkoformatowe (13×18, 18×24 cm). W swoich dokonaniach daje wyraz zainteresowaniu problemami jednostki zamkniętej w miejskiej konglomeracji. Jak sam mówi o swoim widzeniu świata poprzez  fotograię: „Fotografie powstają w wyniku kontaktu negatywu z papierem, podoba mi się bezpośrednie zetknięcie dwóch czułych warstw. Porównuję go z bezpośrednim połączeniem myśli z czułą warstwą taśmy filmowej w trakcie robienia zdjęć”.
A tak o fotografii Jaroslava Beneša pisze Adam Sobota: „Fotografie Jaroslava Beneša dają wrażenie szczególnej prostoty. Autor z wielką starannością odtwarza sytuacje w których główną rolę odgrywają odbicia światła i efemeryczne wizualne układy zauważane w pewnych miejscach. Takie sytuacje, zobrazowane na wielkoformatowych negatywach, są następnie wiernie kopiowane wraz ze ślepym marginesem kliszy. Wrażenie bezpośredniości i prostoty bierze się więc z zadeklarowanej tymi sposobami strategii jak najmniejszej ingerencji w proces fotograficznego odzwierciedlenia. Taka prostota nie powinna jednak być interpretowana zbyt dosłownie. Ten sposób postępowania, utrzymywany konsekwentna przez autora przez długi czas, jest bowiem rezultatem wielu przemyśleń i głęboko umotywowany. Wynika też z zauważenia potencjału znaczeń, jakie mogą generować różne formy, oraz z wiary w to, że ten potencjał może zostać zauważony i przeżyty – świadomie czy podświadomie – przez odbiorców fotograficznego przekazu. Z uwagi na powyższe, Jaroslava Beneša postrzegam jako kogoś, kto poszukuje podstawowych reguł dotyczących postrzegania i wartościowania zjawisk po to, aby znaleźć drogę właściwego działania w jak najbardziej ogólnym sensie. Jego minimalistyczna strategia, którą można jednocześnie cenić za wyrafinowanie, ma wiele wspólnego z takimi klasycznymi formami sztuki jak poezja haiku, kaligrafia czy różne typy ekspresji ciała w ruchu.”

Jego prace znajdują się w zbiorach m.in. Gallery of Polaroid Co. (Niemcy), The Museum of Fine Arts, (Houston, USA) oraz European House of Photography (Paryż, Francja).

Social media:
https://www.facebook.com/jaroslav.benes.140

WGLĄDÓWKI PRAC:

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Jaroslav Beneš -Fotografie

Krzysztof Szlapa

„W moich działaniach szukam poetyckiego wymiaru. Sięgam po różne motywy z najbliższego otoczenia lub podróżuję, aby tworzyć obrazowe reprezentacje wewnętrznych stanów widzenia. Chcę wyrazić uczucia i myśli poprzez uniwersalne i ponadczasowe, wizualne metafory.” – Krzysztof Szlapa

Krzysztof Szlapa urodził się w 1987 roku w Katowicach. Artysta fotografik. Autor siedemnastu wystaw indywidualnych i uczestnik wielu wystaw zbiorowych, od 2014 roku był współkuratorem w fotograficznej Galerii Pustej cd. w Jaworznie, w latach 2014–2019 kurator galerii sztuki Za Szybą w Katowicach, od 2013 roku członek Związku Polskich Artystów Fotografików Okręg Śląski, gdzie pełnił funkcję sekretarza zarządu.

Laureat Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Młoda Polska w 2023 roku. Stypendysta Marszałka Województwa Śląskiego w dziedzinie kultury w roku 2017. Inicjator wielu wydarzeń kulturalnych upowszechniających fotografię artystyczną takich jak: wernisaże wystaw, warsztaty oraz spotkania autorskie we współpracy z różnymi lokalnymi intytulacjami. Mieszka w Katowicach, na co dzień pracuje w Szkole Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego.

WGLĄDÓWKI PRAC:

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Krzysztof Szlapa – Scenografie

Magdalena Hałas

„Jestem fotografką. W mgnieniu oka potrafię przejść z klasycznych, naturalnych portretów w szalony świat fotografii fashion. Dorzucę do tego portrety muzyczne dla wspaniałych muzyków koncertujących po całym świecie, kadry z podróży… i takie jest właśnie moje fotograficzne portfolio.” – Magdalena Hałas

WGLĄDÓWKI PRAC:

Magdalena Hałas – Pomiędzy

Magdalena Hałas – Pomiędzy

Magdalena Hałas – Pomiędzy

Magdalena Hałas – Pomiędzy

Magdalena Hałas – Pomiędzy

Magdalena Hałas – Pomiędzy